Het Joaquin Decision Support Tool werd ontwikkeld om beleidsvormers en hun medewerkers, zoals ambtenaren, te helpen bij de keuze van de meest geschikte maatregelen om hun eigen lokale verkeersbeleid inzake luchtkwaliteit te verbeteren. Maar de keuze van de meest geschikte maatregel betekent niet dat deze ook meteen wordt geïmplementeerd. In deze toepassing delen de auteurs, vanuit hun eigen ervaring, handige tips en weetjes die bijdragen tot een beter beleid inzake luchtkwaliteit met lokale beleidsvormers en hun medewerkers. Het spreekt vanzelf dat deze toepassing geen definitieve antwoorden biedt en u uw aanpak altijd moet afstemmen op uw lokale situatie.

Stap 1: Ken uw plaatselijke situatie

Voordat u van start gaat, moet u ervoor zorgen dat u de lokale situatie kent:

 

  • Wat is de plaatselijke luchtkwaliteit?

Verzamel informatie van uw (nationaal/regionaal/lokaal) netwerk voor de bewaking van de luchtkwaliteit en/of modelmakers met betrekking tot de luchtkwaliteit voor gedetailleerde informatie over de plaatselijke verontreinigingsniveaus. Praat met de mensen op het terrein en vraag informatie over:

 - De luchtkwaliteit in zijn geheel, en de verschillende componenten (minimaal PM10, PM2.5, roet (zwarte koolstof of elementaire koolstof), NO2, O3)

 - Ruimtelijke variatie: waar bevinden zich de 'vuile plekken' (en wat zijn hier de belangrijkste emissiebronnen)?

 - Variatie in de tijd: wat zijn de 'vuile periodes' (seizoensgebonden, dag van de week, uur van de dag)?

 

  • Wat is de meest overheersende bron van luchtverontreiniging?

En zijn er binnen dit brontype specifieke 'vervuilers'?  Zo stoten oudere en zware dieselvoertuigen veel meer fijnstof en roet uit dan de meeste voertuigen op de weg. Enkele procenten van het wegverkeer zijn verantwoordelijk voor het grootste deel van de uitstoot.

 

  • Wie beschikt over waardevolle informatie?

Raadpleeg deze mensen en/of werk met hen samen; deze kunnen ook te vinden zijn in andere domeinen, zoals:

 - Verkeersplanning, infrastructuur, (openbaar) vervoer, ruimtelijke ordening, stadsplanning, milieu, energie, lawaai

 - Volksgezondheid, milieuhygiëne, ziekenhuizen/huisartsen

-  Niet-gouvernementele organisaties (zoals milieuverenigingen, fietsersbonden, patiëntenorganisaties), de private sector, de zakenwereld (zoals autodelen, vrachtinitiatieven)

 

Stap 2: Formuleer uw doel en ambitie

Wat drijft uw behoefte aan een betere luchtkwaliteit?

Is het de wetgeving of uw streven naar een betere leefomgeving en gezondheid?

  • Wetgeving:

 - Voldoen aan de Europese (of nationale) richtlijnen inzake luchtkwaliteit

  • Een gezondere leefomgeving creëren:

 - voldoen aan de EU-richtlijnen door

 - te voldoen aan de WHO-richtlijnen (die veel strenger zijn)

 - en/of het effect van een slechte luchtkwaliteit op de volksgezondheid te beperken door de bronnen af te scheiden van de (kwetsbare) bevolking door middel van ruimtelijke ordening, infrastructuur of andere beleidsmaatregelen

 

Stap 4: Zorg ervoor dat uw informatie en ambitie overeenstemmen

Bepaal de doeltreffendheid van uw voorgestelde maatregel(en) op de luchtkwaliteit.

Afhankelijk van uw doel en ambitie, kan dit een ruwe indicatie zijn, of kan een componentspecifieke en nauwkeurige (model)raming noodzakelijk zijn.

 

  • Wanneer u aan de EU-wetgeving wenst te voldoen;

 - kunt u kleinschalige ruimtelijke modellen (zoals verspreidingsmodellen) gebruiken voor lokale schattingen

 - en u concentreren op gereglementeerde componenten: PM10, PM2.5, stikstofdioxide, ozon

 

  • Wanneer het uw ambitie is een gezondere leefomgeving te creëren, kan het gewenste resultaat zijn;

- een verbetering van de luchtkwaliteit, ook voor andere componenten die wel relevant zijn voor de gezondheid maar wettelijk niet belangrijk, zoals roet (zwarte koolstof of elementaire koolstof) en ultrafijne deeltjes (UFP)

- een combinatie van populatie (grootte) en verbetering van de luchtkwaliteit: een kleine verandering voor veel mensen kan grotere gezondheidsvoordelen opleveren dan een grote verandering voor een klein aantal mensen

- verbetering van de luchtkwaliteit voor bepaalde kwetsbare mensen (meer bepaald: kinderen, bejaarden en mensen met ademhalings- of hartproblemen of diabetes)

 

  • Haal er de juiste specialisten bij:

- Voor inspiratie in verband met organisaties, kunt u een kijkje nemen bij het Joaquin partnerschap.

Stap 5: Zorg ervoor dat uw ambities en voorgestelde maatregelen ondersteund worden

Maatregelen hebben vaak invloed op gewoonten of investeringen door de samenleving, bedrijven en/of overheden. Daardoor kunt u op tegenstand botsen wanneer u (een aantal) maatregelen voorstelt.

  • Politieke ondersteuning is cruciaal
  • Publieke steun is noodzakelijk, op zijn minst van de politieke achterban van de beleidsvormer ter plaatse. Publieke steun is dus een noodzaak voor politieke ondersteuning.

 

Ondersteuning wordt vaak beïnvloed door:

 - Een gevoel van dringende noodzaak: is de politicus/beleidsvormer overtuigd van de noodzaak om de luchtkwaliteit te verbeteren?

 - Vertrouwen in de maatregel: leidt de voorgestelde maatregel tot het gewenste resultaat?

Gebruik elders verzamelde informatie (zie de factsheets van de Decision Support Tool ter inspiratie) en (model)prognoses voor uw lokale situatie

 - Kosteneffectiviteit: is het resultaat van de maatregel in overeenstemming met de vereiste investeringen?

Houd rekening met sociale en economische rechtvaardigheidsaspecten en de politieke gevoeligheden wanneer de maatregel overheidsinvesteringen vereist.

Om publieke steun te krijgen, moet u er rekening mee houden dat maatregelen die het dagelijkse leven (sterk) beïnvloeden, als geldverslindend worden gezien (ook als ze niet echt veel kosten). Experimenten hebben aangetoond dat dit effect na verloop van tijd kan afnemen.

Shortcut to Decision Support Tool